Vài nét về xu hướng giải tỏa kết cấu

/
21 Tháng Bảy, 2018

Vào cuối những năm 1980, khi người ta cho rằng chủ nghĩa Hậu Hiện đại đã lùi bước, thì một xu hướng kiến trúc mới nổi lên với cái biệt danh đầy ấn tượng là “Chủ nghĩa giải toả kết cấu” (dịch từ thuật ngữ Deconstruct ionism trong tiêng Anh).

>>>>> Xem thêm: TRÀO LƯU KIẾN TRÚC HẬU HIỆN ĐẠI VÀ CÁC QUAN ĐlỂM

Bắt đau từ cuộc triển lãm tại Bảo tàng nghệ thuật Hiện đại New York năm 1988, đươi sự bảo trự của kiên trúc sư Philip Johnson, lần đầu tiên người ta đã xác nhận sự hiện diện của hình thức kiến trúc này với tên gọi chính thức là “Kiến trúc giải toả kết cấu chủ nghĩa”. Cuộc triễn lãm giới thiệu sáu kiên trúc sư và một nhà xây dựng, gồm: Bernard Tschumi, Frank O’Gehry, Peter Eisenmnn, Rem Koolhaas Zaha Had id, và nhà xây dựng Coop Himmelblau.

Kiến trúc giải tỏa kết cấu, thông qua sự rối ren của hình học để “bổ sung” cho kiên trúc Hiện đại như là một quá trình tự tìm kiếm bản thân của nó. Thuật ngữ này đã thu hút được sự chú ý nhiều người và là chủ đề được thảo luận rộng rãi rang Giải toả kết cấu có phai là một chủ nghĩa trong kiến trúc hay không có phải đã có một hình thức kiến trúc mới xuất hiện không, hay đó chỉ là một mong muôn tái thấm định lại các giá trị của kiến trúc Hiện đại. Giải thích khái niệm này người ta nhạn thây nổi bật hai xu hướng sau:                                                                                       ‘

* Xu hướng thứ nhất cho rằng Kiến trúc “Giải tỏa kết cấu” không phải là một phong trào, không phai là một tín điều, mà chỉ là mong muốn tái thẩm định những giá trị cứa kiên trúc Hiện đại (theo Jennifer Taylor). Ngay trên lối vào triển lãm ở New Yotk năm 1988 đã ghi rõ “tuyên ngôn” cửa phong trào này về kiến trúc như sau: “Hình thức thuần túy đã bị ô nhiễm, đang biến kiến trúc thành một tác nhân bất ổn định, bảo hòa và xung đột”.

>>>>> Xem thêm: Chụp ảnh công ty

Theo tinh thần đó, nhà sứ học kiên trúc lenniler Taylor cho rằng Deconstruction chỉ là một phương pháp phân tích và xem xét lại vân đề, các ý đồ trong quá khứ vùuìm cách giải thích lại theo một lối khác. Ví dụ: trong khi kiến trúc Hiện đại khăng định hình khơi phải đi theo chức năng, còn Deconstruction thì cho rằng không nhất thiết phải như vậy. Những người ủng hộ quan điểm của phái Deconstruction chỉ đơn thuần thăm dò những lối đi mới cho các vấn đề cũ hoặc để ‘lái thâm định” các giá trị (cũ) của chứng, vì vậy mà Deconstruction không phải la mọt phong cách kiên trúc, ỉại càng không liên quan gì tới ý niệm construction xưa kia của nhóm Kêt cấu chủ nghĩa (Constructivism) ở Nga trong những năm 1920. Deconstruction thực chất là tư tưởng chứa đựng những y niệm lạc quan tích cực, hướng đên cái mới từ những cái cũ bị lãng quên. Những mục tiêu của Deconstruction theo xu hướng này gồm:

  • Deconstruction là một bộ phận của tư tưởng Hậu Hiện đại, giúp xem xét lại những cái đã qua để từ đó tìm đường hướng mới;
  • Deconstruction không nhằm phá hủy các truyền thông cũ, mà xem xét nó để áp dụng trong tương lai, nó chỉ là phương tiện giúp cho việc giải thích thế giới mới;
  • Deconstruction mong muôn tìm lại những cái trước kia đã bị che đậy, giấu đi, bị đàn áp,… để tìm lại những mảnh nhỏ còn sót lại của quá khứ và tìm ra những cách giải thích khác.

>>>>> Xem thêm: Chụp ảnh dã ngoại

* Xu thế thứ hai lại cho rằng đây là một phong cách kiến trúc mối. Vì các kiến trúc sư này đi tìm một thứ ngôn ngữ gây ân tượng mạnh mà không cần chú ý đên yêu câu chức năng, thậm chí còn chông lại và từ bỏ các chuẩn mực trong xây dựng và trang trí. Đó cũng ỉà nét tương đồng trong quan niệm triết học của hai xu hướng Hậu Hiện đại và Deconstruction. Tuy vậy, sự khác biệt giữa họ thể hiện rõ hơn trong khẩu hiệu do kiến trúc sư Bernard Tschumi đưa ra: “hình thức sinh ra từ trí tưởng tượng”, nhằm khẳng định giá trị của Deconstruction và tuyên chiến với kiên trức Hậu Hiện đại – ỉà xu hướng không “ tưởng tượng” ra kiến trúc mà chỉ chứ trọng khai thác những chủ đề sẩn có từ lịch sử. Chính từ Deconstruction đã sản sinh ra khái niệm về sự “hoàn hảo bị xáo trộn” giống như một trò chơi vối những hình khối hình hộp được ỉắp ráp tỉ mỉ nhưng lại gây ra cảm giác rằng có thể làm cho nó sụp đổ hoặc chuyển động.

Với ý tưỏng cho rằng Deconstruction là những cấu trúc không chặt chẽ, nên sự bền vững không thuộc về bản thể của nó, và như thế có thể hiểu đó là một thứ kiến trúc vổi những hình thể “phi kết cấu”. Điều này thoạt nghe thì có vẻ như trái ngược lại với nguyên tắc mà K. Tange từng nói về kiến trúc: “công năng – kết cấu – biểu tượng” (chúng tôi nhấn mạnh). Mark Wigley, một cộng tác viên của nhóm, đã giải thích như sau: “kiến trúc cổ điển như một trường phái bảo thử đã sản sình ra hình thức thuần túy, trái lại kiến trúc giải tỏa kết cấu cho rằng giấc mộng đạt tới hình thức thuần túy là rối loạn và trở thành một cơn ác mộng”. Ông tiếp tục giải thích: “Dạng thức đang tự bóp méo chính nó, tuy nhiên sự bóp méo bên trong này không phá hủy dạng thức. Trong một cách thức lạ lùng, hình thức được lưu giữ nguyên vẹn. Đây là kiến trúc của sự rối loạn, lộn xộn, chệch hướng, sự méo mó chứ không phải là kiến trúc của sự phá vỡ, sự mục nát, sự phân ly và sự tan rã. Nó đổi chỗ, định vị lại cấu trúc chứ không phải là phá hủy cấu trúc”.

Tới đây thì vân đề được đặt ra là: “giải tỏa kết’cấu” có thực sự là một hướng đi mới cho kiên trúc, khác hẳn với các trào lưu trước đó, vốn đang cố’ đi tìm một hình thức ổn dịnh cho nó, mà theo các nhà “giải tỏa kết cấu” thì việc tìm tới một hình thức thuân túy chỉ hoàn toàn là “một cơn ác mộng”. Tuy nhiên trong một chừng mực nhât định thì “kiến, trúc giải tỏa kết cấu” có những biểu hiện của một sự “quá đà” trong tạo hình kiên trúc, Deconstruction để lại đằng sau nó một sự rối loạn, bât định hướng thay cho những nguyên tắc nghiêm ngặt, cứng nhắc của Mến trác Hiện đại. Như lời tự phê bình một cách trào phúng của kiến trúc sư Guenter Behnish về công trình “Viện nghiên cứu năng lượng mặt trời Stuttgart” (Hysolar Stuttgart -1987” của Ông thì đó là “một tội lỗi muộn màng của thời trai trẻ

Tóm lại, xu hướng “Giải tỏa kết cấu” vận dụng mọi phương tiện nhằm làm đảo lộn mọi nhận thức bình thường hơn là cách đặt lại vân đề và làm sống lại nghệ thuật kiến trúc.