Một vài nhận xét về trào lưu kiến trúc Hậu hiện đại

  1. Kiến trúc Hậu Hiện đại xuất phát từ chỗ phê phán, chỉ trích đối với kiến trúc Hiện đại vì các nguyên tắc quá cứng nhắc và mang tính kiểm soát chặt chẽ của nó. Một trong những sai lầm quan trọng nhất của kiến trúc Hiện đại là tách rời nhân tô’ lịch sử, không chấp nhận kế thừa quá khứ (ví dụ như xu hướng Vị lai) đã bị lên án mạnh mẽ bởi các nhà kiên trúc Hậu Hiện đại, họ kêu gọi quay trở về với lịch sư, nôi tiêp truyền thông để tìm cảm hứng sáng tạo.

 

  1. Quá nhàm chán thứ ngôn ngữ trừu tượng, khó hiểu, gần như điêu khắc của kiến trác Hiện đại, kiến trúc Hậu Hiện đại quay về với những đề tài mang tính lịch sử, tính địa phương để tạo cho mình một thứ ngôn ngữ gần gũi với quần chúng hơn, nhằm gia tăng khả năng giao tiếp với đa số quần chúng. Chính trong xu thế đó mà kiên trúc Hậu Hiện đại có nhiều đóng góp trong việc tìm ra những đường hướng biểu hiện mới, tạo ra nhiều tác phẩm đẹp, giàu sức truyền cảm hơn những khôi “hộp” bằng bê tông cốt thép của Phong cách Kiến trúc Quốc tế.

Kiến trúc Hậu Hiện đại kêu gọi sự quan tâm nhiều hơn đến những biểu hiện bên ngoài của kiến trúc, trong đó những dáng dấp của kiến trúc “truyền thông” trước thế kỷ XIX ở Âu – Mỹ  một trong những đề tài để các kiên trúc sư Hậu Hiện đại khai thác, trích dẫn trong các sáng tác của mình. Từ nhu cầu biểu hiện đó, kiến trúc Hậu Hiện đại đặt ra những vấn đề cơ bản cho kiến trúc, đó là:

* Vấn đồ giao tiếp giữa kiến trúc & quần chúng;

* Mốì quan hệ giữa kiến trúc ngày nay với di sản kiến trúc của quá khứ;

* Mối quan hệ giữa hình thức kiến trúc & các môn nghệ thuật khác.

  1. Về mặt ngữ nghĩa thì các kiến trúc sư Hậu Hiện đại quan niệm rằng tính chất quan trọng nhất của nó là phải dễ hiểu với quảng đại quần chúng, do đó nó phải mang hai “mã” (code) là: “mã trí thức” và “mã quần chúng”. Các yếu tố trong kiến trúc cổ điển là loại “ mã ” vốn đã rất quen thuộc đối với quần chúng Phương Tây đã được các kiến trúc sư Hậu Hiện đại vận dụng một cách độc đáo theo một tinh thần pha tạp hoặc chiết trang giữa những motif cổ điển với hiện đại, tuỳ thuộc khả năng sáng tạo của kiến trúc sư. Những thủ pháp họ Ưa sử dụng:

* Sử dụng hệ thông kiến trúc cổ điển Hy Lạo – La Mã,

* Thủ pháp pha trộn hổ lốn,

* Thủ pháp vận dụng ngược đời các chi tiết của quá khứ.

  1. Kiến trúc SƯ Hiện đại đề cập đến nhiều “ảo tưởng”, do đó mà nhffng “mong muốn” của họ trở nên khó thực hiện. Bám sát hiện thực hơn, kiến trúc Hậu Hiện đại lại bày tỏ thái độ chấp nhận những điều kiện khó khăn, tính chất tiêu cực của thực tế,… để tiến hành xây dựng. Điều đó lý giải tại sao các nhà Hậu Hiện đại lại đưa ra khái niệm “bao trùm” (inclusive) trong kiến trúc, để chl các yêu cầu đối với kiến trúc là phải bao trùm nhiều thứ, tất cả cắc lĩnh vực của đời sông xã hội. Do đó kiên trúc Hậu Hiện đại bao gồm nhiều nội dung hơn, nhiều yếu tố” hơn: tâm lý, xã hội, lịch sử, công nghệ,… còn kiến trúc Hiện đại lại gắn bó hơn với những khái niệm hạn chế (hay còn gọi sự loại trừ – eliminatory), ở đó chl giữ lại một vài lĩnh vực, còn các khía cạnh khác thì bỏ qua hoặc xem. nhẹ. Ví dụ rõ ràng nhât là các công trình của Mies thường quá chú trọng đến việc đề cao yếu tổ’ “ công nghệ ” đơn thuần.
  2. Thoát bỏ được tính giáo điều phi lý, cứng nhắc của chủ nghĩa Hiện đại, kiến trúc Hậu Hiện đại lại thường tỏ ra quá tự do, đôi khi mất phương hướng và rơi vào tình trạng cực đoan. Sự tmá khích trong những phương cách biểu hiện của kiên trúc Hậu Hiện đại chl đừng ỏ khía cạnh hình thức cũng đã để lại nhiêu hạn chê và tạo nên không ít sự công kích. Đôi khi quá sa đà vào chủ nghĩa hình thức (formalism), mà bỏ qua những đòi hỏi về nội dung, tính kinh tô, kỹ thuật mà một công trình kiến trúc không thể không đáp ứng.

  1. Kiến trúc Hiện đại mong muốm tìm giải pháp chung cho mọi người, mọi quốc gia, xem nhẹ những đặc điểm riêng, cá tính, văn hỏa địa phương dẫn đên việc hủv hoại tính địa phương và văn hóa của nổ. Kiên trúc Hậu Hiện đại khắc phục sai lầm này bằng cách tái lập quan hệ với các đặc tính địa phương, nhưng đôi khi lại quá sa đà vàơ việc trình bày bồ mặt, vỏ ngoài,… của kiến trúc một cách “hình thức”. Chính vì thế, kiến trúc Hậu Hiện đại thường dễ dãi chấp nhận cái có sẵn, mà không tạo ra cái mới hơn, tốt hơn. Thậm chí quá táo tợn trong việc sử dụng kiến trúc như một phương tiện để hạ thấp lịch sử, giỗu cợt hoặc nhạo báng xã hội, bông lđn đôi với đára đông dân chúng hoặc chl một thứ mị dân rẻ tiên,…
  2. Tuy không tồn tại được lâu, nhưng xu hướng kiến trúc Hậu Hiện đại đã có tác dụng kích thích nền kiến trúc đương đại thoát ra khỏi những ràng buộc mang tính giáo điều của kiến trúc Hiện đại. Mặt khác, với nhiều tham vọng “‘cách tân” ío lớn, mặc dù có sự tham gia của rất nhiều kiến trúc sư nổi tiếng, nhưng Hậu Hiện đại đã không mở đường cho việc cải tạo mạch lạc, xác đáng và bền vững cho kiến trúc đương đại mà chl giông nhu’ một quá trình tự tìm kiếm bản thân một cách lứng túng cửa kiên trúc “sau” thời kỳ Hiện đại. Dựa trên cơ sờ kỹ thuật tiên tiến và mạnh mẽ, Hậu Hiện đại về mặt hình thức thường tìm lại những trích dẫn, lựa chọn một ngôn ngữ kiến trúc nhiều khi lỗi thời và nhanh chóng trớ thành một phong cách suy đồi.